Categoría: quereoviveo

Paula e Juan Carlos soñan con recuperar comunidade e cultura da veciñanza de Sobrado

10/05/2021

Paula e Juan Carlos soñan con recuperar comunidade e cultura da veciñanza de Sobrado

Asociación veciñal "Porta da Cadea" - Sobrado do Bispo

  • Paula Rodríguez Araújo é a presidenta da asociación cultural Porta da Cadea aínda que a súa idea inicial era dar pulo a Juan Carlos Arias e algunha persoa máis para que se adicasen o traballo de organización e tramitación de actividades, pero finalmente a asociación arrincou en xuño de 2019 cos dous na directiva.

 

  • A idea xurdiulles de conversas entre veciños, veciñas e amigos e amigas  de Sobrado do Bispo, diante da “perda da vida comunitaria” que eles mesmos si gozaron nas súas infancias.

 

  • “Recordo a vida na aldea cando eu era pequena, porén agora os nenos non se xuntan e a idea inicial da asociación era fomentar o encontro entre familias para facer cousas xuntos, tanto os que somos nativos como os que decidiron vivir aquí procedentes de outros lugares”; así de claro o ten Paula.

 

  • A súa vivencia persoal é a de nenos e nenas xogando nos espazos públicos mentres avós e avoas “parolan do mundo” e pais e nais traballan. “Así era en tódolos barrios de Sobrado do Bispo”, asegura.

 

  • A aldea é moi extensa e conformada en “barrios”: Igrexa, Prado, Alén, A Chá do Souto… que teñen cadansúa arquitectura e Historia. Tanta riqueza patrimonial require tamén atención e Paula (propietaria dunha florería  contou dende o principio con Juan Carlos Arias Conde (garda civil).

 

  • Ela dá pulo a actividades que contan ca veciñanza de Sobrado mentres el dedícase ademais a investigar, aos poucos, o patrimonio local, con todo o apoio e colaboración de veciños e veciñas  e persoas interesadas coma el, neses elementos propios que teñen en abundancia: fotografías familiares, vellas escolas, construcións medievais únicas, testemuñas de historias que van recuperar, tamén a do fútbol, a música…

 

  • Mesmo o nome da asociación alude a vella cárcere do couto medieval de Sobrado do Bispo (desaparecido no século XVIII para integrarse no concello de Barbadás segundo a nova organización administrativa imposta dende a Corte)

 

Actividades renovadas e vellas festas

  • A primeira actividade retomou outra iniciada pola vella asociación veciñal xa inexistente: a Terceira Xuntanza Micolóxica que levou a ducias de persoas aos montes para recoller cogumelos, asesorados polo colectivo “Os Cogordos” . A xornada rematou no campo de fútbol con xantar a base de callos.

 

  • En febreiro de 2020 (poucas semanas antes do inicio da pandemia) celebraron o Entroido. “Era tradición celebrar un xantar veciñal e perdérase, pero puidemos retomalo  e esa foi tamén a nosa estrea como comisión de festas, xa que tocounos relevar a anterior”, lembra Juan Carlos. O centenar de participantes degustou un cocido elaborado segundo a receita de Álvaro Cunqueiro recollida no seu libro de cociña , acompañada por música de charanga e sobremesas propias da festa.

 

  • Despois, coa inesperada pandemia, chegou o “Quédate na casa” que convocou de xeito virtual concurso de fotografías, debuxos e contos con bonos para mercar nos comercios de todo o concello, no primeiro domingo de xullo o San Xoán (nesa data para que non cadre co de Barbadás en xuño). Nesta festa os veciños si puideron gozar dun concerto de bandas da Agrupación musical da Limia  e do desfile con modelos da aldea, do deseñador local Josu Santos Blancos, tamén veciño.

 

  • O resumo do feito nos case dous anos de vida, lembran tamén as IV xornadas micolóxicas en versión virtual, con concurso de fotografías, debuxos e receitas con cogumelos e xa nas rúas, en dúas prazas de Sobrado do Bispo, a exposición fotográfica “Sobrado no tempo” con imaxes escaneadas dos arquivos familiares e outras atopadas en diferentes lugares. E seguen a xuntar máis polo que haberá máis exposicións.

 

  • Paula e Juan Carlos esperan que se poida celebrar tamén o San Xoán de 2021 e mentres, seguen a traballar na recuperación patrimonial. Contan co apoio de Juan Carlos Forneiro Casas, investigador da Historia de Sobrado do Bispo  e a contorna e ca de calquera persoa, veciña ou non, que queira colaborar… o traballo de xuntar e dar a coñecer o patrimonio local é arduo e dá para partillar.
Paula da Asociación Veciñal Porta da Cadea - Sobrado do Bispo
Paula Rodríguez, Presidenta da Asociación Veciñal Porta da Cadea – Sobrado do Bispo.    Foto: Rosa Veiga

 

 

 

Asociación Veciñal Porta da Cadea - Sobrado do Bispo 255.16 KB

Paula da Asociación Veciñal Porta da Cadea - Sobrado do Bispo 325.02 KB
Paula da Asociación Veciñal Porta da Cadea - Sobrado do Bispo Foto: Rosa Veiga

CONTENT-CAT.1621368200

Os veciños de Barbadás proxectan revitalizar o “pozo redondo” e o “Pisco”

30/04/2021

Os veciños de Barbadás proxectan revitalizar o “pozo redondo” e o “Pisco”

Asociación veciñal “A nosa aldea”

  • A asociación veciñal “A nosa aldea” comezou hai catro anos a dinamizar a vida social, lúdica e cultural da parroquia de Barbadás e das poboacións máis próximas. En 2021 traballa co concello para revitalizar  o “pozo redondo” e a zona do “Pisco” con un sendeiro pegado ó río entre Mourián e A Boutureira.

 

  • Pedro Freire e Modesta Seara teñen traballo como policía local e enfermeira, e son presidente e vicepresidenta respectivamente da asociación veciñal que dende 2017 se propuxo “recuperar a vida comunitaria, tan característica do rural”, segundo explican.

 

  • Consideran que salvo a Valenzá, o concello de Barbadás é de carácter rural cas vantaxes que iso supón no día a día, pero no entorno do edificio administrativo do concello, quedáronse sen vida social en común e até sen a festa de San Xoán , así que para arrincar, organizaron actividades como clases de ioga, bailes latinos, zumba e talleres de memoria.

 

  • “Non contábamos con tanta participación pero se ve que había gañas despois de anos sen actividade veciñal”, concreta Modesta. “Hai persoas que non se coñecían antes de participar nesas clases así que a asociación recuperou todo o seu sentido”, apunta Pedro.

Festas populares e graffiti

  • En 2017 comezou a recuperación das festas: a de San Antón (a máis popular) do 17 de xaneiro, é unha cea diante do local social (ó pé da capela de San Mauro) con música tradicional de grupos da escola municipal de música.

 

  • A festa de San Xoán do 24 de xuño celébrase dende ese ano diante da igrexa parroquial (adicada a ese santo do comezo do verán) e trocou as sardiñas por churrasco e viño da casa, tradicional en Barbadás. Tamén volveu o magosto do outono, e a xuntanza celébrase no local social con música de gaitas.

 

  • O 2020 a actividades comunitarias foron canceladas pola pandemia de COVID pero si se fixo unha homenaxe ás rianxeiras da aldea cun gran grafitti no muro da curva de Soutovello, pintado por Camilo da Silva. En 2021 remataránse as pinturas no muro para homenaxear ó viño, e a veciños populares na contorna, antes do verán. O proxecto é rematar o muro que xa homenaxea, nunha parte, ás rianxeiras e a María Carril por ser unha delas.

 

  • Esperan poder retomar a Andaina solidaria anual que até agora destinouse a persoas con doenzas como esclerose ou cancro e invitan a todos os veciños e veciñas do concello a participar nas actividades organizadas pola asociación que xunta neste momento a 60 familias.

Senda de Mourián á Boutureira

  • Neste 2021 a asociación comezou a traballar co concello no proxecto de recuperar e sinalizar o sendeiro que sae da aldea abandonada de Mourián e pasa pola contorna da aldea dos Muíños, polo “pozo redondo”, a fervenza do Pisco, O Pontón e chega até a Boutureira.

 

  • Todo o traxecto irá pola beira do río Barbadás, chamado tamén Muíños, Villaescusa… O equipo técnico busca solucións para pasar dunha beira á outra para sortear penedos derrubados e zonas afectadas pola estrada de Celanova, que cortou o camiño vello cara Bentraces.
Asociación veciños Barbadás
Foto: Rosa Veiga
  • “Ese tramo do río conta con vellos camiños agora cortados,  e utilizouse sempre como zona de baño no verán, así que propuxemos melloralo e aproveitalo para dinamizala zona” lembra Modesta. Ademais, nos meses pasados aumentaron as persoas que camiñaron por ela.

 

  • Pedro apunta que nas aldeas abandonadas de Mourián e Muíños hai casas que poderían acoller algunha actividade de atención a paseantes, bañistas e sendeiristas. Non hai nada previsto polo momento, segundo explican, pero animan a quen queira dar pulo a esa posibilidade.

 

 

CONTENT-CAT.1621368200

“Por las tierras devastadas del Barbaña”

23/04/2021

“Por las tierras devastadas del Barbaña”

Crónica diario La Región, 1945.

  • Oliva Cid González atendeu una das tendas que houbo na aldea de Barbadás até os anos 70, e na que estiveron tamén a súa irmá Basilisa, e antes os seus pais Jesusa e Manuel.

 

  • Tralo peche, a tenda da actual rúa Dámaso Montes, ou rúa do Regueiro, pasou a vivenda familiar e nela apareceu, entre vellos papeis de Oliva, a testemuña dun suceso soado.

tenda Oliva Barbadas

  • Trátase da riada que levou por diante vidas, casas, pontes e muíños dende Cartelle até Ourense, pasando por Barbadás, na media noite do 14 de xullo de 1945. Un cronista (aínda sen identificar) contouno no xornal La Región 18 días e 25 mortes despois.

 

  • No lugar da entrevista semanal, desta vai,  a transcrición completa desa crónica. Nas vindeiras semanas haberá entrevista a varias persoas testemuñas daquela catástrofe nas aldeas de Muíños e O Pontón, bañadas polo río que rebordou.

 

  • Velaí a crónica daqueles días recollida na páxina 3 do xornal do 3 de agosto de 1945, quizais algo longa, pero pensamos que paga a pena:
(Transcrición literal)

Por las tierras devastadas del Barbaña


Nada puede suplir lo que se llama “vista de ojos”. Todos los relatos e informaciones acerca de la riada tenían que ser menos elocuentes que la observación directa de sus efectos.


Por eso hemos ido a verlos. Fuimos siguiendo río arriba hasta Pontón, por la margen de la corriente, vuelta a su curso normal en tiempo de estiaje. Corriente no es la del Barbaña. Se viene atribuyendo al Barbaña el desbordamiento. Realmente no es así. Aquí, en la capital, fue sin duda el Barbaña el que se vio enfurecido, pero el agua no venía del brazo de la Rábeda, que es el verdadero Barbaña, sino del de Barbadanes.


Todos los testigos aseguran que la gran masa de agua procedía de Loiro.


Subimos, río arriba, por tierras arrasadas. En unas, tan sólo se observaba la vegetación abatida contra el suelo, maizales aplastados y peinado como la cabellera de un pollo que sale de la peluquería, huertas segadas y afeitadas por completo.


Algunas tierras estaban cubiertas de un depósito, al parecer arcilloso, unas veces, húmedo aún; nuestras pisadas dejaban en él huellas profundas; otras veces el sol resquebrajaba el depósito reseco en grietas de una geometría casi uniforme; otras, la superficie estaba menudamente rizada como la del agua por la brisa.


Aquellos eran los lugares más favorecidos. En otros el agua había arrastrado toda la tierra laborable, dejando al descubierto el sábrego o la peña.


Llegamos a una floresta donde la relativa espesura de árboles había resistido muy bien el impulso del desbordamiento. En cambio, en los pequeños macizos, se habían detenido montones de troncos y ramas arrancados de más arriba, en cantidad enorme, mezclados con vigas y despohos de edificios. Los paisanos conocen uno por uno todos los árboles arrancados y saben a quien pertenece cada uno de los enormes troncos que yacen al pié de la arboleda inexplicablemente respetada. Son troncos y ramas mucho más voluminosos que los que aquí encontramos en pié, en este paraje llamado Enxido (Barbadanes) y que dan idea de la tremenda violencia de la riada.


Desde allí cerca, nos acompaña un señor de Barbadanes, que nos explica minuciosamente todo el camino.


Hay un ensanchamiento del valle que se divisa desde la carretera, pero es necesario seguir por la orilla del río para darse cuenta de lo que allí ha ocurrido.


Toda aquella parte llana eran, el día antes, huertas y prados de una gran frondosidad y riqueza; un verdadero jardín, “un rosal”, como alguien nos dijo cuando volvíamos por la carretera. Pues bien, de aquello no queda nada. La tierra, antes verde y fecunda se halla enteramente cubierta  por un aluvión de arena y de enormes pedruscos, que la han convertido en un enorme canchal.


Cuanto hemos leído en los libros de geología, acerca de la obra de los glaciares, de las morrenas terminales y laterales, de la formación de los aluviones, de los efectos de la erosión y el desmoronamiento o “derrubio” en las montañas, se nos viene a las mentes.


Los bloques de granito depositados en las márgenes o en el lecho del río son de un tamaño enorme. Algunos están al pie de los macizos de los que han sido desgajados, rotos ya por las diaclasas y acabadas de desprender por la crecida.


Pero otros han sido acarreados desde muy lejos, de cerca o de más de un kilómetro, por el ímpetu de la corriente.


Es asombroso, pero es así. Los ribereños del río saben exactamente donde se hallaba cada uno de ellos, y pueden indicar con toda precisión su procedencia.


Desembarazar las tierras de aquella acumulación de bloques graníticos es empresa que consideran imposible.


Nuestro guía nos va indicando este y aquel lugar: –Aquí había un molino, aquí había un puente… No queda ni la más leve señal de molino ni de puente.


Todo lo más, una muela o un pie de molino, perdido entre los inmensos pedruscos acumulados en montones.


El curso del río estaba lleno de puentes y molinos. Todos han desaparecido. Allá arriba, a la altura de un segundo piso, queda un trozo de muro, con una puerta, de uno de ellos, y dos canzorros de piedra en el aire.


En un estrechamiento del río entre roquedos, entrechamiento que ha debido contribuir mucho a aumentar la violencia de la corriente desbordada, se ven los asientos de algunos bloques desprendidos.


De los molinos y puentes que desaparecieron, muchos, en opinión del acompañante, persona que conoce perfectamente todos aquellos lugares, y a los dueños de cada uno de aquellos molinos, que dieron nombre al río, no volverán a ser reedificados.


Nuestro acompañante, como otros muchos vecinos que encontramos en las tierras afectadas por el desbordamiento, cuando lo encontramos, se hallaba en una tierra suya, ocupado en el intento de remediar en algo los daños, y se dirigía a Pontón, a ayudar a los trabajos que allí se realizan.


Realmente, es notable, edificante y consolador, y se presta a instructivas reflexiones, el ver a las gentes trabajando en las tierras devastadas. Desde el día siguiente andaban allí, enderezando las cañas del maíz, las coles, rompiendo y plantando las fincas en las que se puede hacer esto, quitando de otras arena y piedras manejables, preparando muros, con la obsesión en todos de dejar las cosas en el ser y estado en que se hallaban antes del desastre.


Por un lado, esta es la persistencia incansable del trabajo humano del cual son héroes ejemplares nuestros paisanos, oponiendo la abnegación y el ingenio a la fuerza brutal de los elementos.


Por esto, es el orden eso que llega (¿) de una manera natural y casi instituntiva contra el desorden, la vida reaccionando contra la muerte.


Al día siguiente de una catástrofe que parece debiera dejar a las gentes aterradas y casi incapaces de reacción, el trabajo y el amor a la vida recomienzan insistentes e invencibles.


Lo más trágico nos espera en Pontón… Ya alguna vez, durante el camino, nuestro guía preguntó a alguien que se cruzó con nosotros:

  • ¿Aparecen?
  • -¡Non!

 


Se trataba del cadáver de un vecino arrastrado por la corriente.


Pontón se encuentra asentado en suelo roquizo, sobre una vuelta del río, en posición dominante. Parece mentira que las aguas pudieran llegar tan arriba. Allí el río subió de nueve a doce metros, según las opiniones delos allí reunidos.

 
Está allí todo el pueblo, ante una casa de la que apenas queda una de las paredes, un muro de perpiaño, que da a un camino. Por una de las ventanas de este muro, los vecinos, con el agua cerca de las rodillas, salvaron a todos los habitantes, ya desesperados, salvo un anciano, que desapareció.


Esperaban a nuestro compañero, porque están trabajando en el desescombro de lo que fue interior de la casa, con la terca esperanza de encontrar allí el cadáver del anciano.


Sin embargo, son muchos los que desconfían de hallarle, suponiendo que la víctima fue arrastrada por las aguas.


Se discute con largas explicaciones acerca de la disposición interior de la casa, el lugar en que se encontraba el desaparecido, la dirección de la corriente.


Más explicable es el nivel alcanzado por las aguas en aquel lugar. Hay allí la confluencia de un arroyo que viene de Sobrado, con un lecho bastante alto y que desciende rápidamente para unirse con el llamado de los Molinos, dos Muíños, que fue el causante principal de la riada. Las aguas desbordadas también de este arroyo de Sobrado, al encontrarse con el obstáculo de la corriente principal, tendían a retroceder y subir, y fue el modo de que anegasen el pueblo con empuje tan violento, que se llevaron por delante varias casas. Una de ellas, convertida en un cajón de piedra, colmado tan solo de escombros, es la que figura en el dibujo.

ilustracions La Región 1945
En medio de la calma, de la aparente indiferencia aldeana, de la resignación congénita de las gentes, todavía dejan traslucir, hombres y mujeres, el horror y el terror de aquella noche.


Es una opinión curiosa y pasmosamente acertada la de los que dicen que si en vez de ser de noche hubiera sido de día, el pánico hubiera sido irresistible, y se hubieran causado muchas más víctimas, no solo por haber sorprendido la súbita furia de las aguas a muchas gentes en sus tierras, sin tiempo para ponerse a salvo, sino que el efecto psicológico, al dejarles la luz darse cuenta de la magnitud del cataclismo, hubiera sido tan atroz, que muchos se hubieran quedado incapaces de reaccionar y de tomar medidas, no ya en socorro de los demás, sino ni aún en defensa propia, y hasta hubiera habido quien se dejase arrastrar enloquecido por las aguas.


A nosotros, hombres de la ciudad que, aunque trasnochadores, no estamos familiarizados con la noche, sino con un día artificial, nos impone más la oscuridad y nos figuramos que una catástrofe nocturna debe ser más terrorífica. Para los aldeanos, acaso sea lo contrario.


Emprendimos la vuelta, nos despedimos de nuestro amable guía, a quien tantas noticias y explicaciones debemos, sin olvidar su generosa hospitalidad y excelente vino, por todo lo cual dejamos aquí expresada nuestra gratitud, y caminamos por la carretera, con el buen ánimo que comunica el ir cuesta abajo.


Cuantas personas encontramos a nuestro paso nos hablaban de lo mismo …Con una emoción de lamento y nostalgia, recordaban el esplendor de las vegas inundadas: las pingües huertas, principales abastecedoras de “rianxo” para la capital, los lozanísimos prados que daban huerta todo el año para el ganado, los viciosos maizales de elevadas cañas y enormes mazorcas..


Era un rosal….
 

CONTENT-CAT.1621368200

A gran familia da Valenzá no bar “A Farola” de Teresa

16/04/2021

A gran familia da Valenzá no bar “A Farola” de Teresa

Emprendemento en Barbadás

  • Teresa Rodríguez Álvarez abriu en 1983 un bar na Valenzá, o pé dunha farola.

 

  • Toda a súa familia instalouse nun edificio en obra que foi dos primeiros na finca Vaamonde. O seu fillo foi o primeiro en rexistrarse no concello con Eloi Sabuz (un veciño que moitos lembran con agarimo pola súa atención e axuda en trámites burocráticos).

 

  • O bar “A Farola” abriu na rúa A, a primeira urbanizada. No resto da Valenzá, segundo lembra Teresa, estaban abertos “O Carrabouxo” e o “Tufo”, un en cada extremo do pobo. Seu marido José Luis traballaba na Citröen, no polígono industrial, e “un soldo non chegaba para manter unha familia e unha casa a medio facer” así que planteou na casa que quería traballar.

 

  • “Falamos co aparellador para preparar o baixo pensando nun bar, porque non había ningún nesta zona nova, aínda que eu de bares non sabía nada”, e lembra a presencia continua da súa cuñada Carmen, para poñelo en marcha e atendelo.

 

  • A partires da inauguración o 20 de febreiro de 1983, Teresa comezou a ter unha gran familia. Irmáns, cuñados, marido e fillo, comezaron a engadirse; Julia, a da tenda que xa levaba anos aberta a poucos metros, e novos veciños e veciñas cos que aínda comparte a peña da Farola, que recuperará xuntanzas trala pandemia.

 

  • “Dende o primeiro momento, este bar foi o salón da casa para moitas familias porque nel celebramos aniversarios, chocolatadas no Nadal, parrilladas nos entroidos….”. Lembra tamén celebracións de partidos de fútbol con empanada, tortillas e chourizo para todos, os 110 chupa-chups que deu ao grupiño de Samaín que chegou con “truco ou trato”… “Aquí celebrábase todo e a cafetería estaba sempre chea de nenos e nenas”, asegura.

 

  • En 44 anos so pechou polo falecemento dos seus pais e sogros, e un día para celebrar a primeira comunión do seu fillo, José Luis. “E aínda ese día, abrimos pola tarde, porque tiñamos a festa no bar e moitos amigos e veciñas comezaron a pasarse despois do xantar para felicitarnos, e abrimos para atendelos”, explica divertida.

 

Cinco anos sen agua nin luz

  • Nos primeiros anos, a auga chegaba en garrafas e cisternas para a casa e para a cafetería, e a luz foi de obra durante anos, até a chegada dun transformador para as novas construcións da zona.

 

  • As obras da estrada de Celanova foron a primeira gran oportunidade para o bar de Teresa e foise enchendo de traballadores e xefes chegados de Madrid. “A oficina estaba preto e entre as 7,30 e as 22,30 os almorzos, xantar, cafés e partidas foron neste bar”.

 

  • “Nós viñemos de Gomesende pero aquí vivimos tamén coma nun pobo, e sempre tivemos axuda e apoio de todos, como nos anos aqueles sen luz nin auga”, e relata que no Carrabouxo tiñan neveira para os conxelados e a ela vendíanllos polo miúdo, porque non tiña luz para unha neveira ni na casa nin no bar.

Haberá festa de peche

  • A pandemia obrigou ó peche total o 13 de marzo de 2020, e dende aquela, “A Farola” abriu de xeito intermitente até que decidiu pechar definitivamente. O negocio traspásase e Teresa asegura que cando reabra haberá festa polo seu peche.

 

  • “Teño moito que agradecer e celebrar coas persoas que sempre estiveron por aquí”, e así o anuncia para quen queira engadirse a esa xuntanza, en canto sexa posible.
Teresa Rguez, propietaria bar "A Farola" en traspaso por xubilación. A Valenzá (Barbadás) 11/04/21 Foto Rosa Veiga
Teresa Rguez, propietaria bar “A Farola” en traspaso por xubilación. A Valenzá (Barbadás) 11/04/21  – Foto Rosa Veiga

 

 

Teresa - Bar A Farola 238.20 KB
Teresa Rguez, propietaria bar "A Farola" en traspaso por xubilación. A Valenzá (Barbadás) 11/04/21 Foto Rosa Veiga

teresa2b 214.49 KB
Teresa Rguez, propietaria bar "A Farola" en traspaso por xubilación. A Valenzá (Barbadás) 11/04/21 Foto Rosa Veiga

CONTENT-CAT.1621368200

Juan Carlos Forneiro leva 38 anos investigando a historia de Sobrado

09/04/2021

Juan Carlos Forneiro leva 38 anos investigando a historia de Sobrado

Emprendemento en Barbadás

  • Forneiro Casas é psicólogo  e sempre tivo facilidade para estudar Historia pero foi a Antropoloxía a que o levou a interesarse polo Patrimonio e Historia de Sobrado do Bispo, pobo no que naceu e vive, na mesma casa na que o fixeron antes os seus avós e os seus pais.

 

  • Juan Carlos estivo en Veiga de Nostre, nun pobo de montaña no concello de Campobecerros, baixo a tutela académica do antropólogo Antón Fidalgo Santamariña e de volta á súa casa quixo “facer o mesmo con Sobrado”.

 

  • “Comecei a gravar cancións e panxoliñas nas cociñas” e dende o ano 1983 recolle información “por puro pracer” no Arquivo Xeral de Simancas, no Histórico Provincial de Ourense, no Histórico de Galiza na Coruña, no Arquivo Diocesano. En todos conta xa con colaboradores que son de Sobrado ou coñecen a súas procuras.

 

  • “Empecei a buscar información por curiosidade, e as charlas co meu veciño Requeno (Antonio Vázquez Conde), xa falecido, sempre me deron pulo para seguir”. Por riba, o seu amigo pediulle que se animase a escribir un libro, e así o fará… en breve.

 

  • A publicación comezará no histórico coto de Louredo (situado entre santa Uxía e varios pobos do concello lindeiro de Toén) porque a primeira reseña histórica de Sobrado do Bispo está na documentación do traspaso do coto de Louredo ao bispo de Ourense en 1133, por orde real.

 

  • A cidade de Ourense fora arrasada polos normandos antes de 1022 e Alfonso VII (fillo de dona Urraca) quixo restablecelo coto do bispo polo que o ampliou catro veces nese ano, á conta de territorios que hoxe están nos concellos lindeiros, e mesmo Bentraces, Sobrado, Moreiras, Barbadás, A Valenzá, Piñor e Reza, até o Castelo de Louredo e a igrexa de San Martiño de Loiro.

 

De territorio de ampliación a sede episcopal

  • A palabra sobrado refírese a un faiado “ou parte alta” e hai 13 pobos con ese nome na provincia. O noso Sobrado refírese a parte alta da cidade de Ourense. Pero o nome fíxose máis longo no século XVI.

 

  • “Sobrado pasou a ser para os bispos de Ourense o lugar de  residencia no verán, como o é Castel Gandolfo para os Papas”, relata. O primeiro bispo que escolleu ese lugar para residir foi Francisco Blanco Salcedo que mandou construír o pazo da Mitra para vivir e como sede episcopal e fuxir así das pestes e da falta de hixiene nas rúas da cidade.

 

 

  • Para Forneiro, o pazo da Mitra articula toda a Historia de Sobrado, a pesares de ser abandonado de novo e derruído trala desamortización de Mendizábal en 1836. Pero aínda foi hospital, escola, refuxio de liberais e convento dente 1939, para unha congregación de relixiosas. A comezos do século XXI quedou baleirado e pechado. Conserva a fachada cos escudos dos bispos Blanco Salcedo e Eura.
JUAN CARLOS FORNEIRO CASAS. . Foto: Rosa Veiga 04/04/2021
JUAN CARLOS FORNEIRO CASAS. Foto: Rosa Veiga 04/04/2021

Topónimos e crimes

  • Os 13 capítulos do seu libro serán espazo para a historia, patrimonio, lendas, bandas de música, fútbol, restauración de topónimos…

 

  • Agora coñezo e poderei recuperar moitos nomes de lugares do pobo e arredores, pois algúns están hoxe cambiados e sen sentido, pero son sempre variantes dos orixinais que xa se usaban no século XIII”.

 

  • Entre eses topónimos “adulterados”, Juan Carlos cita a praza coñecida como “Acha do Souto” que en orixe era “A Chá do Souto” (un espazo chairo nun souto), na que había varios cruceiros que xa non existen. Outros como “Menfestada” de camiño cara o campo de fútbol, que en realidade é “Enfestada” (lugar con auga encorada), ou “Frontilleiro” que en orixe é “Forno Telleiro” (forno no que se fan tellas).

 

  • O libro terá tamén referencias a bandas de música, equipos de fútbol e acontecementos do pobo. Juan Carlos lembra un en especial: o asasinato dunha nena de 4 anos, en abril de 1914, para “sacarlle o sangue e transfundirlla a unha veciña enferma de tuberculose”. O corpo da nena atopouse nun monte comunal despois de que os pobos de toda a contorna se botasen ó monte durante 4 días para buscala.

 

  • “Impresionoume a crueldade e brutalidade do ocorrido, descritas nos documentos do xuízo, no que houbo varios acusados pero finalmente exculpados, porque eran inocentes”, segundo o investigador. O caso coñeceuse en toda España e desatou unha onda de terror a deixar que nenos e nenas saísen da casa e nas feiras cantáronse coplas de cego co acontecido en Sobrado.

 

  • O libro podería quedar rematado neste 2021 e en caso de chegar a publicarse, o autor pensa doar tódolos beneficios a actividades culturais desenvolvidas pola asociación cultural “Porta da Cadea” e pola coral “Voces e Cordas”, do seu pobo.

 

  • Juan Carlos traballa como Psicólogo Xeral Sanitario, é diplomado en Criminoloxía, perito xudicial e orientador escolar. Colabora ca asociación “Amigos do Patrimonio de Toén” e espera que o seu libro dea pulo a persoas e grupos de Barbadás para interesarse polo Patrimonio que abunda no municipio e non é coñecido.

 

JUAN CARLOS FORNEIRO CASAS. LIBRO SOBRE SOBRADO DO BISPO. 04/04/2021 300.96 KB
JUAN CARLOS FORNEIRO CASAS. Foto: Rosa Veiga 04/04/2021

CONTENT-CAT.1621368200

Merche implantou un “Kibú” con café e tenda de roupa

02/04/2021

Merche implantou un “Kibú” con café e tenda de roupa

Emprendemento en Barbadás

  • Mercedes Dorado Gómez decidiu en 2001 abrir na Valenzá unha variante dun “kibutz”, que en hebreo é un lugar comunal, un espazo para reunirse. Ela inventou un nome máis sinxelo e un local pensado para a xuventude de Barbadás, no que agora atende cafetería e tenda de roupa.

 

  • En xaneiro a cafetería tivo o seu 20º aniversario e a tenda de roupa fai 4 anos neste 6 de abril, así que Merche fai reconto do tempo transcorrido e lembra que se estableceu na Valenzá en 2001 recentemente chegada de Suiza, onde emigrara dous anos antes “e onde só pensaba en volver”.

 

  • Ela e a súa irmá Olga decidiron abrir a cafetería “Kibú”  para a xuventude dun barrio en pleno desenvolvemento e “cheo de xente nova”. Ese foi o comezo da súa vida emprendedora na hostalería, e atribúe esa capacidade a súa familia.
    “Meu pai foi profesor en Venezuela, abriu unha froitería alá e cando volveu a Verea abriu no seu pobo un establecemento de ultramarinos que atendeu ca miña nai Mercedes até hai 15 anos; eles son meus referentes”, e lembra que nos anos 80, o pai foi alcalde do seu concello.

 

  • Entres os seus 5 irmáns mantéñense os antecedentes: ela mesma, a súa irmá Olga (que traballou con ela 13 anos) e outros que hoxe están hostalería, construción, agricultura ecolóxica …

 

  • “Meu pai, Antonio, era comerciante, moi honrado e innovador e ademais da familia, deixou un legado de miles de árbores plantados por el, aos que consideraba seus segundos fillos; pola súa parte, a miña nai aprendeume que sempre hai que ter un plan A e un plan B”, lembra.

 

  • Mercou o baixo que hoxe ocupa o café-tenda cando o edificio estaba en construción e, xunto coa súa irmá, organizou concertos, desfiles de moda e encontros orixinais para mozos e mozas nos que a gran participación animounas a sortear, entre outros, unha viaxe a Cabo Verde.

 

  • Despois de tres reformas, o local mantén un ambiente “entre clásico e moderno” con moita madeira en paredes e mobiliario. Nese aspecto foi fundamental o traballo dePablo Freire, sobriño de Olga, que tallou en madeira un mural xigante colocado no espazo interior, outro na tenda de roupa e un terceiro na entrada da cafetería. Eses murais son un motivo máis para visitar este “coffee-shop”.

Novas ideas dende Londres

  • Nunha viaxe outonal a Londres, coñeceu unha cafetería na que se vendía lencería.
    Pensou como adaptar esa opción ao seu local e decidiu reformalo para trocalo almacén en “recuncho” ocupado por unha tenda interior. Tamén abriu un pequeno escaparate cara a rúa con algún modelo de roupa de muller “casual e xove”. E así inaugurou o novo espazo o 6 de abril de 2017.

 

  • Para conmemoralo nas actuais circunstancias sanitarias e coas precaucións pola  pandemia, Merche fará descontos especiais na roupa que venda o martes 6 de abril, sen festa. Para as dúas partes do seu local ten plan B: na cafetería leva uns meses con entrega de almorzos a domicilio e na tenda proxecta abrir web para venta en liña.

Merche Dorado- Cafe - Moda Kibú Foto: Rosa Veiga

CONTENT-CAT.1621368200

Emilio trouxo dende Caracas o “Chicote” de Barbadás

26/03/2021

Emilio trouxo dende Caracas o “Chicote” de Barbadás

Emprendemento en Barbadás

  • Emilio de Francisco de Jesús emigrou en 1983 como fixeran pouco antes outros veciños e veciñas seus de Gorgua (Padrenda). Atopou o seu primeiro traballo na capital de Venezuela no restaurante/marisquería “Chicote”, de Caracas.

 

  • Foi a miña primeira oportunidade para traballar alá e tratáronme moi ben así que cando volvín, puxen ese nome ó meu primeiro restaurante como agradecemento a Benito Álvarez que foi o que me botou unha man cando o necesitaba”, relata.

 

  • Na emigración, Emilio viviu tamén en Maracaibo onde abriu, con dous socios, un bar/panadería e unha tasca chamada “O Picoteo”. Con Adao de Souza Barbosa e José Pinheiro mantén esa sociedade, pero hai 22 anos que Emilio decidiu volver e “comezar unha nova vida”.

 

  • Estableceu a súa casa nas Lamas, traballou no bar “Picoteo” e abriu na Valenzá 2 tendas tipo “todo a cen” chamadas “Regalart” que pechou cando “chegou a competencia dos bazares chinos”.

 

  • “Pola miña experiencia, sabía que estar á fronte dun restaurante é moi duro e non contaba facelo de novo, despois de Venezuela, pero o dono do local “O Padriño” da Valenzá veu ofrecermo con insistencia, e sorprendentemente para min, aceptou a contra-oferta que lle fixen”.

 

  • Hai sete anos dese acordo, e Emilio aínda tardou cinco meses en decidirse a abrir, pois o seu interese era alugalo para que outra persoa abrise o negocio. Pero non apareceu ninguén interesado e, finalmente, o que fora restaurante “O Padriño” pasou a chamarse “Chicote”  (como aquel de Caracas) cando por fin se decidiu a refórmalo e abrilo el mesmo.

 

Menú, tapas e carta permanentes

  • A aposta de Emilio foi pola cociña “tradicional e típica”, con receitas aprendidas da súa nai, que segue a ser a persoa que consulta para a cociña.

 

  • Para explicar a boa marcha do “Chicote” , fala de que os pratos son abundantes “e fixéronse famosos en Ourense por ese detalle”, pero é a súa filla Emily a que deu co “segredo”: “moita organización na cociña”.

 

  • E así se ofrece un menú que da a escoller cada día entre 7 primeiros e 7 segundos (sempre os mesmos) e outros especiais como a fabada dos mércores, os callos dos xoves ou o cocido de cada venres.

 

  • A carta e as tapas tamén son elaboracións fixas porque polo momento, “se funcionan para que cambialas”, asegura Emilio. As máis pedidas pol@s comensais son entrecot, chuleta, salpicón de marisco de bacalo “á portuguesa”.

 

  • A “estrela” da súa cociña é o cocido que cada venres reúne ducias de comensais na terraza que da a avenida de Celanova, a que ten cara un lateral e os dous espazos interiores dos que dispón o seu local. Nestes tempos de pandemia e precaucións, as mesas están separadas por mamparas.
Emilio - Bar Restaurante O Chicote
Emilio – Bar Restaurante O Chicote
Foto: Rosa Veiga

Emilio - Bar Restaurante O Chicote 261.38 KB
Emilio - Bar Restaurante O Chicote Foto: Rosa Veiga

EmilioChicote2 330.71 KB
Emilio - Bar Restaurante O Chicote Foto: Rosa Veiga

CONTENT-CAT.1621368200

Maribel Outeiriño: “La revista Nós llevó el gallego a la ciencia”

16/03/2021

Maribel Outeiriño: “La revista Nós llevó el gallego a la ciencia”

Exposición en Barbadás

  • O apelido Outeiriño é ese que, en Ourense, segue a nomes como Maribel e La Región, e acompaña a historia da cidade polo menos desde 1910, ano da fundación do xornal.

 

  • Na vida de Maribel é o momento, segundo nos conta, de facer so o que lle apetece, e xa lle tiña gañas a organizar esta exposición que percorre vilas e cidades da provincia, para lembrar que a revista Nós cumpriu 100 anos en outubro de 2020, e para relatar o que os seus autores tiveron con Ourense, con La Región, con Galicia e co resto do mundo.
Exposición Nos en Barbadás
Exposición Nos en Barbadás. Foto: Rosa Veiga
  • “La exposición se me ocurrió, sobre todo, por la relación tan intensa que tuvieron Risco, Otero y Cuevillas con el periódico La Región y con la ciudad a través de sus colaboraciones, igual que en la revista Nós en la que Ourense tiene una presencia fundamental”.

 

  • Nesa relación, Maribel tivo seu propio espazo pois foi “muy amiga” da filla máis pequena de Risco, cando eran mozas e durante os estudos comúns de xornalismo en Madrid.

 

  • “Pasábamos mucho tiempo juntas en su casa de la rúa Santo Domingo, y Risco tenía debilidad por Cruz, esta hija tardía que era fantasiosa y divertida como él, así que nos escribía obrillas de teatro que nosotras convertíamos en función en su casa, con su familia como público”, relata.

 

  • Nunca entrevistou a Risco, pero si a Otero Pedrayo, cando non había costume de facer entrevistas longas nos xornais. Creo que fue la primera   que se hizo en Galicia con formato largo, y es muy citada cuando se habla de don Ramón”, detalla.

 

  • Esta é a súa primeira exposición como comisaria e tras estrearse na rúa do Paseo de Ourense, xa estivo instalada nas rúas de Ribadavia, Allariz, Xinzo de Limia e Barbadás (onde remata o martes 16 de marzo), e seguirá polo Carballiño, O Barco de Valdeorras, campus universitario e onde sexa demandada.

 

  • No eido xornalístico e literario, é autora  dunha biografía de Lauro Olmo, 2 guías da Vía da Prata (nas súas variantes de Puebla de Sanabria-Santiago de Compostela e Sevilla-Santiago de C.), tamén escribiu un libro sobre a publicidade das empresas de Ourense. Entre os seus proxectos está un libro sobre Oseira e as súas propias memorias.

 

Nós en Ourense, en Galicia, para o mundo

  • Entre outras cousas,  nos 9 cubos da exposición deseñados por Xurxo Baca, Maribel quixo lembrar que a revista Nós foi ideada polo ourensán Antón Losada Diéguez, ou desenvolta por Vicente Risco, sobre todo, e impresa en La Región, no caso dos primeiros 15 números e dise deles que son os mellores dende tódolos puntos de vista.

 

  • A impresión, tal como narran os paneis da exposición, marchou despois cara A Coruña porque Risco “se fue desentendiendo de la publicación, mientras que el grupo coruñés no estaba por la labor de hacerse cargo de todo lo que había que hacer, y el dinero se acabó, con unha deuda con el Banco de Vigo”.

 

  • Nas visitas guiadas que a comisaria fixo con escolares de Barbadás, explicoulles que os autores da revista eran persoas que estudaban moito e que estaban sempre interesados en todo o que pasaba no mundo. “Con sus escritos, llevaron la lengua gallega al mundo de la investigación y la ciencia, porque hasta ese momento, era considerada como lengua poética y dulce, solo utilizada en literatura”.
Visitas guiadas exposición Nos
Visitas guiadas exposición Nós. Foto: Rosa Veiga
  • “Los artículos de geografía, etnografía, arqueología… tienen todavía trascendencia, por ejemplo, el método de trabajo de Florentino López Cuevillas en sus investigaciones arqueológicas, está vigente hoy”.

 

  • Os artigos científicos están acompañados, en cada número, con outros literarios e con debuxos dos propios autores, deseños de portadas e cabeceiras de Castelao, pero tamén con aportacións de ilustradores ourensáns Cándido Fernández Mazas, Xaime Prada e Manuel Méndez (ao que Maribel chegou a coñecer persoalmente) e outros como  Farruco Lamas, Prieto Nespereira, Díaz Baliño, Castro Gil, Maside, Seoane, Xurxo Lorenzo, Pintos Fonseca, Bernardino Vidarte…

 

  • “Hay pocas fotos porque sólo Cuevillas debía tener cámara para su trabajo, los demás dibujaban, incluído Risco”, y también algunos de esos dibujos están en la exposición itinerante.

 

  • “Eran personas muy reconocidas en la ciudad, porque la cultura se valoraba mucho en aquel momento, y eran abiertas, complejas, hambrientas por hacer de todo y saber lo que se hacía en el resto del mundo”, resume Outeiriño.

 

Os aniversarios de Nós

  • O primeiro centenario da revista Nós levou á rúa e a Cidade da Cultura de Galicia sendas exposición sobre a súa historia e significado. Dende aí, seguirán véndose por vilas, cidades e institucións de toda Galicia. Tamén estreouse en outubro de 2020 a dixitalización de tódolos números da revista.

 

  • En 1970, o 50 aniversario con levou a edición dun número especial, o 144, a cargo da Real Academia Galega, no que outros intelectuais falaron da publicación,  Xosé Ramón Fernández Oxea “Ben-Cho-Sey” fixo un índice de autores e temas de toda a revista, editouse unha versión “facsímile”, editáronse as cartas intercambiadas entre Vicente Risco e Antón Losada Diéguez e un libro de Victoria Carballo Calero sobre as ilustracións da revista.

 

  • “Esas cartas son la mejor fuente para documentarse sobre el funcionamiento de la revista”, recalca Maribel, “y estuvieron acompañadas por la edición de un libro de Victoria Carballo Calero sobre los ilustradores”.

 

  • A exposición itinerante comisariada por Maribel comeza coa  primeira portada da revista, deseñada, como todas, por Castelao. “Es muy minimalista, fiel al momento en el que se hizo, muy limpia visualmente, y la mantuvo en varios números”.

 

  • Na súa investigación arredor das ilustracións en Nós,  Carballo Calero destaca que Castelao “estaba muy al día de lo que se hacía en el mundo del diseño, pero los contenidos etnográficos y galleguistas acabaron acaparando su atención y de ahí salieron esas otras portadas, más cargadas de dibujo y simbología”, relata Outeiriño.

CONTENT-CAT.1621368201

O empresario Alejandro Cruz ten en Parada o mellor lugar do mundo

12/03/2021

O empresario Alejandro Cruz ten en Parada o mellor lugar do mundo

Emprendemento en Barbadás

  • Alejandro Cruz Iglesias naceu na casa da súa nai en Bentraces, cando os seus tíos eran caseiros do pazo (hoxe ) .

 

  • E para vivir coa súa familia escolleu a casa familiar de Parada que para el é o mellor lugar do mundo.

 

  • Cando tiña 3 anos os pais emigraron a Holanda e quedou cos seus tíos e tivo uns anos de vida “pacega” en Bentraces, da que lembra unha cheminea “descomunal” no interior da casona, e unha avenida de froiteiras que chegaba a unha capela, que daquela se utilizaba de corte.

 

  • “Bentraces é precioso e tiña máis vida cando eu era pequeno”, lamenta, e relata a festa de San Benito da súa infancia, un 11 de xullo, cos corredores cheos de persoas maiores que escoitaban as bandas de música e os xogos na praza do Pomar.

 

  • Cando os pais volveron da emigración, instaláronse en Parada, onde o seu pai traballaba no campo mentres a súa nai o facía na cociña do Hospital de Piñor.

 

  • Os estudos, primeiro no Seminario de Ourense, despois no IES do Couto (daquela nos edificios do antigo hospital que hoxe son despachos do campus universitario) e finalmente Capacitación Agraria.

 

  • Os lugares da súa vida están en poucos quilómetros pero foron variados. Dende os 23 anos traballou no servizo de Recadación do Concello de Ourense, foi celador no Hospital de Piñor durante 6 meses e pasou outros 3 anos nunha fundición de aluminio do polígono de San Cibrao das Viñas.

 

De empregado a empresario

  • Comezou a interesarse por ser emprendedor, e non empregado, polo que dende 1995 comezou a facer lacado de perfís metálicos, primeiro nunha nave de 200 metros cadrados en Parada que en dous anos quedouse pequena para toda a demanda que tiña.

 

  • Instalouse nunha nave maior no polígono Barreiros co nome de Lacados Miño, e alí segue con unha media de 6 traballadores, sen que o sector se vise afectado pola pandemia… pero con mais responsabilidades pois dende hai 14 anos preside a asociación de empresarios do polígono.

 

De empresario a xestor

  • A súa chegada á presidencia cadrou coa construción dúas novas vías de acceso á zona industrial pero as melloras seguiron e comezaron a atraer a empresas sobre todo do sector do automóbil, grazas a boa comunicación coa A52 e agora co novo enlace cara o polígono de San Cibrao.

 

  • “Cando cheguei coa miña empresa, neste polígono había talleres, outros servizos e pouco máis, pero agora temos concesionarios, restaurantes e un centro de ocio”. Hai un cento de empresas, das que a metade están asociadas, “e abren e pechan varias cada ano e temos demanda de terreos para outras novas”, engade.

 

  • Haberá cambios e espera que se cambie a catalogación o polígono, actualmente “comercial” para ser “industrial”.

 

  • Respecto ao seu proxecto empresarial, ten a esperanza de contar con relevo xeracional, pois o seu fillo está implicado coma el “e o futuro da empresa xa queda na súa man”.

 

  • Despois de vivir en Ourense, hai anos que volveu a Parada, á casa que era dos seus pais, porque prefire a vida do pobo, tanto no núcleo arredor da praza da festa como nos paseos pola zona de San Benito de Cova de Lobo.

 

  • Recomenda a vida alí e deixa caer na entrevista que neste momento hai casas en venda.
Alejandro Cruz, de Bentraces e Parada (Barbadás). Presidente asociación empresarios Polígono Comercial Barreiros (San Cibrao das Viñas)
Alejandro Cruz, de Bentraces e Parada (Barbadás). Presidente asociación empresarios Polígono Comercial Barreiros (San Cibrao das Viñas). Foto Rosa Veiga

 

 

Alejandro Cruz 335.94 KB
Alejandro Cruz, de Bentraces e Parada (Barbadás). Presidente asociación empresarios Polígono Comercial Barreiros (San Cibrao das Viñas). Foto Rosa Veiga

Alejandro Cruz 510.13 KB
Alejandro Cruz, de Bentraces e Parada (Barbadás). Presidente asociación empresarios Polígono Comercial Barreiros (San Cibrao das Viñas). Foto Rosa Veiga

CONTENT-CAT.1621368201

A cuarta vida de Silvia Alonso comezou en Barbadás

06/03/2021

A cuarta vida de Silvia Alonso comezou en Barbadás

  • Na casa familiar de Silvia non valía o de “mamá, quiero ser artista”, así que enfocouse cara “campos máis seguros” e foi ximnasta, o que na súa infancia supuxo formar equipo cas grandes do momento como Marta Bobo e Pino Díaz, e con elas estivo na Selección Española B en competicións internacionais.

 

  • “Mi padre era melómano así que fue normal para mí vivir con la música y estudiando en el Conservatorio obligada por la familia, e lembra esa combinación de deporte de competición e música que a levaron a “ejercitar la capacidad de superación, la disciplina y el saber seguir cuando algo no sale bien”, e a escoitar todo tipo de música cada fin de semana.

 

 

  • Non lle resultou difícil compaxinalo todo, seu propio pai era avogado e pintaba, tocaba, escribía… así que ela adicou a súa terceira vida a rematala universidade, opositar… mentres cantaba pero pechada na súa habitación mentres tocaba o piano.

 

Paixón pola Administración local 

  • Os exames de oposición levárona até o Concello do Carballiño, onde estivo 7 anos, e despois o de Boborás no que foi asesora xurídica, e esta terceira vida, tal como a denomina ela, tróuxoa a Barbadás, onde foi Secretaria Xeral do concello durante 17 anos, até o 22 de febreiro.

 

  • Describe a Administración municipal como “apasionante” porque está en continua evolución “y es la más cercana a las personas, por lo que hay que aprender a improvisar continuamente” para dar solucións a cada cuestión que xurde.

 

  • Nese eido, lembra o comezo da pandemia como “moi intenso” pois estivo nun equipo que traballo durante tres días e noites antes do Decreto de Alarma, para deseñar e redactar un protocolo anti-Covid19 que levou a Barbadás a ser o primeiro concello en telo listo.

 

  • Seguirá coa súa profesión no eido público, no veciño concello de Ourense onde tomará posesión como Secretaria Municipal o día 22 de marzo.

 

Un bolero foi o seu inicio como cantante

  • Na celebración da festa de San Martiño de 2014, con amigos de diferentes idades, Silvia animouse, por fin, a cantar un bolero diante deles, e Daniel Bouzo, un dos asistentes, suxeriulle que se adicara a elo.

 

  • Comencé a estudiar canto en la escuela municipal de Barbadás ,  donde el director Juan Manuel Xil Páxaro me propuso un día grabar canciones como recuerdo, y ese fue el regalo que le hice a mi madre ese año”, lembra así o comezo da súa cuarta vida.

 

  • “De ahí salió una primera maqueta “Out for me” con 10 temas que llegaron a emisoras de radio y a muchos oídos”.

 

  • Para Silvia era “divertido” e aceptou cantar para a banda de Ourense “Clepto´s Banda” ca que debutou no café cultural “El Cercano”. As entradas estaban vendidas 15 días antes da actuación “se supone que por el morbo”, e nela ofreceu un repertorio estándar de jazz.

 

  • Admite que lle atrae o que é difícil así que a partir do jazz, ao que sempre volta, comezou a explorar novos eidos como o pop e o desenvolvemento da súa técnica vocal.

 

  • Os detalles da súa exploración e melloras son innumerables, pero se ten que escoller cantantes de referencia versionados por ela comeza con Steve Wonder, Areta Franklin, Queen, Morris Albert… tamén admira a Whitney Houston pero non pensa versionala “porque su perfección vocal es insuperable”.

 

Silvia Alonso, exximnasta, cantante, secretaria municipal. foto Rosa Veiga
Silvia Alonso, exximnasta, cantante, secretaria municipal. foto Rosa Veiga

CONTENT-CAT.1621368201

Historias do fútbol en Barbadás (1ª parte)

26/02/2021

Historias do fútbol en Barbadás (1ª parte)

Manuel Morales é parte da historia deportiva deste concello,

  • Manuel Morales e a súa familia personifican unha parte da historia deportiva deste concello, centrada no fútbol nos anos 70, como ocorría en moitos outros lugares.

 

  • O seu tío materno Senén Padrón López fundou o club de Parada en 1971 e, tal como lembra Manuel, “un mestre de Parada chamado Jaime comezou a pensar en construír un campo de fútbol e entre varios, foron falando con veciñ@s e propietari@s para que cederan terreos”.

 

  • O campo da Chaira fíxose así, no medio do monte, antes de que houbera estrada para chegar a el. Segue aberto e troca en campo de reserva cando o principal, construído na Valenzá, debe pechar para calquera reforma.

 

  • Manuel comezou a xogar nese campo de Parada, cando tiña 15 anos, e xa non parou até 1991, despois de pasar por equipos como o do Pabellón (Ourense), Outomuro, Chantada, Arenteiro, Nogueira de Ramuín e o Lemos dos anos 90 en Terceira División, no que tamén xogaba o seu irmán Leopoldo.

 

  • Mentres, en Barbadás, foron desaparecendo os clubs de fútbol de Sobrado do Bispo, Parada (este en 1997, tras celebrar o 25 aniversario), e máis tarde o de Bentraces (no 2004) para fusionarse na Unión Deportiva Barbadás, fundada, entre outros, por José Manuel Fernández (presidente) e o irmán maior de Manuel, José.

 

  • “Eu voltei a Barbadás en 1994 para adestrar aos nenos e nenas de 12 e 13 anos, primeiro no campo de Parada, e a partires do 2000 no novo campo dos Carrís, que se inaugurou na Valenzá ese ano co primeiro partido da tempada de Primeira Rexional”, lembra.

 

  • Escolleu en 2008 deixar de adestrar “por cansazo”, e para “adicar toda a ilusión” a coordinar as escolas deportivas municipais, e iso fixo até 2010.

 

  • As escolas contan con 300 fichas de nenos e nenas e con por lo menos dous equipos por categoría e un grupo de 30 adestradores e monitores para o seu funcionamento. Todos adestran no campo dos Carrís, cada tarde a partires das 16,30 e disputan os partidos cada sábado. Barbadás tivo equipo feminino durante 4 anos que xogou en Segunda División nacional.

 

O fútbol en Barbadás é algo seu

  • No campo de fútbol era lateral esquerdo “con compromiso total” en cada partido, e asegura terse divertido sempre, aínda que as pequenas doenzas físicas foron dificultándolle o xogo. “O mellor de todo foron as amizades que fun facendo e que hoxe atopo en calquera lugar onde vou”, destaca.

 

  • Hoxe Manuel coida as instalación deportivas dos Carrís e, cando as restricións pola pandemia o permiten, goza vendo os adestramentos de pequenos e grandes, entre os que recoñece a fillos e fillas de xogadores que adestrou el mesmo en Parada hai anos.

 

  • “Vexo o que pasa nos adestramentos e nos partidos e sinto que ese ambiente é algo meu, como me pasou sempre dende que xogo”.

 

  • Ten unha filla que o acompañou nos terreos de xogo cando era pequena, e un neto ó que non levou a ningún partido aínda porque é pequeno “e para que sexa el quen escolla se quere ser futbolista ou non”. Manuel só desexa que o pequeno faga algún deporte “pero decidirá el”.
Barbadás, xaneiro 2020. Manuel Morales, ex-xogador e ex-adestrador de fútbol. foto Rosa Veiga
Barbadás, xaneiro 2020. Manuel Morales, ex-xogador e ex-adestrador de fútbol. foto Rosa Veiga
Barbadás, xaneiro 2020. Manuel Morales, ex-xogador e ex-adestrador de fútbol. foto Rosa Veiga
Barbadás, xaneiro 2020. Manuel Morales, ex-xogador e ex-entrenador de fútbol. foto Rosa Veiga

Manuel Morales-Concello de Barbadás 253.90 KB
Barbadás, xaneiro 2020. Manuel Morales, ex-xogador e ex-adestrador de fútbol. Foto Rosa Veiga

CONTENT-CAT.1621368201

Carmen Martín Gaite trocou Piñor en ficción e memoria

21/01/2021

Carmen Martín Gaite trocou Piñor en ficción e memoria

Emprendemento en Barbadás

Carmen Martín Gaite

  • Escribiu e viviu arredor de San Lourenzo de Piñor, onde fixo da literatura “no so ficción, senón memoria” e  así pode comprobarse nos seus libros, conferencias, artigos e contos, cos que formou parte da “Xeración do Medio Século”, a dos anos  50, e nos que puxo o seu “paraíso” en Barbadás no eido da literatura, tal como conta ela e os que a estudaron.

 

  • Coñezas ou non algunha obra desta escritora (Salamanca en 1925 – Madrid en 2000), gustarache saber que era “Carmiña” tanto nos veráns que pasou en San Lourenzo de Piñor como o resto do ano nas casas da familia en Salamanca primeiro, e despois en Madrid.

 

  • A súa nai foi a ourensá María Gaite casada en Salamanca con José Martín (de Valladolid e notario en Salamanca e Madrid). Os avós maternos, de Allariz, tiña unha finca en Piñor e nela construíron unha casa na que a familia pasaba catro meses ó ano (de xullo a setembro) despois dunha “longa viaxe en tren con parada en Astorga, cargados de maletas”.

 

  • E dende onde estea, tentamos que nos conte a súa vida en Piñor, a “patria” da súa infancia. A catro quilómetros da cidade de Ourense, na que varios dos seus devanceiros foron intelectuais e creativos nos anos de cambio entre os séculos XIX e XX.

 

  • Nin Carmen nin a súa irmá Ana María, foron o colexio de pequenas porque o pai non quería levalas a colexios relixiosos en Salamanca, así que tiñan profesores particulares para asistir a clases en casa, tamén co seu pai. Os veráns de Piñor até os anos 50, foron o seu tempo de “fantasías” e as paisaxes e persoas que coñeceu, atópanse en case tódolos seus escritos.

 

Piñor na literatura

  • “La verdaderas ataduras son las que uno escoge, las que se busca, pudiendo no tenerlas”, e así resume os sete relatos do libro “Las ataduras” publicado en 1959, protagonizado por Alina, de 10 anos, e a relación co seu pai. Os espazos desta obra son paisaxes de Piñor, reais ou imaxinados: As Pipileiras, Ousande…

 

  • En Alina, como en Carmiña, chocaban o seu desexo de liberdade e o de non decepcionar á familia. A mesma contradición que ela puido vivir cun pai “abnegado e tenaz” e unha nai que lle aprendeu a fantasear e a coser.

 

  • “Parecía que no me estaba enseñando nada”, lembra Carmiña, pero a nai ensoñábase cando cosía a carón da xanela da sala, no solpor. “De tanto mirar, aprendí a fugarme yo también”, lembra.

 

  • Nos veráns dos anos 50, moceaba con Rafael Sánchez Ferlosio, e recibía en Piñor mensaxes que lle escribía durante a “mili” en Marrocos, a través do poeta ourensán Víctor Campio.

 

 

  • Carmiña non coñeceu ós avós maternos, de Allariz, pero en 1957 levou o premio Nadal ca novela “Entre visillos” asinada co nome da súa avoa Sofía Veloso. Ese ano morreu a súa filla.

 

  • Dezaseis anos despois a segunda novela “Retahílas” transcorre no pazo de Louredo (nome literario para o pazo de Piñor) no que entreteceu, de xeito novidoso, dous longos monólogos, encadeados como extensos rosarios na conversa de dúas persoas.  Eulalia e Germán (tía e sobriño), xúntanse no pazo para cumprir os últimos desexos da matriarca da familia. Alí pasan horas falando de todo, tamén da cercana pedra do “Tangaraño” e a súa cerimonia sanadora.

 

  • “Es una de mis novelas favoritas pues plantea una nueva forma de diálogo entre sexos, rompiendo estereotipos de lo femenino y lo masculino, con claras referencias a espacios y vivencias de mi familia en Piñor y a la Guerra Civil”, segundo relatou Carmiña a unha amiga.

 

  • O derradeiro verán familiar en Piñor foi nos anos 60, a casa foi vendida cando os pais de Carmiña e Ana María decidiron vivir en El Boalo (Madrid) todo o ano. Pero Piñor seguiu en Martín Gaite.

 

 

Cousa de familia

  • E así o descubriu David González Couso , que leu con outros ollos as obras de Martín Gaite e atopou vivencias galegas da autora en todas elas. En “Caperucita en Manhatan”(1990) , “La Reina de las Nieves” arredor dun pobo mariñeiro que coñeceu na Coruña no ano 1971 e tamén en traballos académicos como “Ocho siglos de poesía gallega” publicado en 1972 e resultado de un intento previo de tese doutoral sobre os cancioneiros galaico-portugueses.

 

  • En “El cuarto de atrás” hai un aparador evocador. “Era un mueble grande que estuvo muchos años en la casa de mis padres en Salamanca. Era de madera de castaño y lo había comprado mi abuelo Javier Gaite por 300 pesetas. Eso me contó mi madre y así conocí a mi abuelo, profesor de Geografía que rodó por varias provincias llevando de acá para allá el aparador que conoció muchas ciudades y muchas casas”.

 

  • O avó Javier Gaite foi catedrático de Xeografía no instituto Otero Pedrayo de Ourense, o seu tío avó Antonio Gaite, promotor dunha pila voltaica para alumear toda a cidade que non triunfou, cofundador do Ateneo de Ourense e editor do xornal El Orensano, o tamén catedrático de Xeografía, Xoaquín Gaite (tío materno) amigo en Salamanca de Miguel de Unamuno, fusilado en agosto de 1936.
Carmen Martín Gaite-Foto Amado Perille
Foto Amado Perille
Casa de Carmen Martín Gaite
Foto de Rosa Veiga 20.01.2021

…………………………………………………………………………………………………………………………………..

Esta “entrevista” de ficción foi posible con textos, relatos e referencias que se poden atopar, varios deles, nos enlaces compartidos neste texto.

O retrato de Carmiña e do ano 2000, no que morreu, e procede do arquivo da Biblioteca dixital de Castilla y León .

A imaxe de Ousande é de Amado Perille, portada do libro “Os perfís galegos de Carmen Marín Gaite” de David González Couso, cedida por el.

A foto da que foi casa Gaite é actual.

Casa de Carmen Martín Gaite 419.18 KB
Foto de Rosa Veiga 20.01.2021

Carmen Martín Gaite-Foto de Amado Perille 584.16 KB
Foto Amado Perille

Carmen Martín Gaite 407.96 KB

CONTENT-CAT.1621368201

Cen veciñas e veciños son hoxe a memoria de Loiro

14/01/2021

Cen veciñas e veciños son hoxe a memoria de Loiro

Emprendemento en Barbadás

  • Manuel Fernández é un fillo de Loiro, retornado en 2014 dende Madrid, e a cara visible do colectivo “Loiro na memoria que decidiu recuperala vida e historia do seu pobo natal, que conta arredor de cen veciños.

 

  • Esa labor comezou como proxecto persoal de Manuel, que quixo facela a árbore xenealóxica da súa familia consultando os rexistros Civil e Eclesiástico, e xuntar unha colección de fotografías de tódolos seus parentes.

 

  • “Falei cos veciños e as veciñas  para pedirlles as que tiveran, e agora xa hai case mil fotografías escaneadas e gardadas como arquivos dixitais e o número segue a aumentar”, detalla.

 

  • Cando se fixo idea do que comezara, falou co concello de Barbadás para propoñer unha exposición no pobo e o interese medrou: “nese momento envorcouse todo o mundo e fixemos unha exposición no ano 2018, cando tiñamos 300 fotos, impresas en paneis con textos”.

 

  • O concello cedeu un local aos veciños para mantela mostra, e hoxe contan coa primeira planta do edificio que ten o tanatorio na pranta baixa. “Agora, os paneis cas fotos están entre ferramentas e apeiros de traballo e os visitantes dinnos que saen impresionados”.

 

  • Arredor dos paneis de fotos, o espazo etnográfico acolleu cursos de restauración de obxectos antigos e mobles, impartidos por Conchi Carbajo de “Artelandia e algunhas persoas das participantes xa non pararon de restaurar. “Primeiro foron cousas da casa de cadaquén, despois falamos co párroco e comezamos a limpar e recuperar obxectos antigos que estaban na sacristía da igrexa”.  Algúns deles xa forman parte do museo.

 

  • Unha cousa levou a outra e…

 

  • Chegou o verán de 2019 e, como unha cousa leva a outra, co bo tempo xurdiron “fiadeiros” con xuntanzas arredor de merendas ao aire libre, con música e cantos. “Así fixemos unha versión actual dos fiadeiros que se xuntaban nas casas durante a escasulla do millo”, lembra.

 

  • O guitarrista, Manuel Estévez Viriato, deu clase para que as veciñas e os veciños  de Loiro aprenderan a tocar e hoxe teñen no pobo a charanga “Os fedellos co propio Manuel, o acordeonista Hans Marlanska do pobo,  o gaiteiro Juan Manuel Conde, a pandeireteira María Dolores Franco e o outro guitarrista Manu.

 

  • O novo grupo musical tocou no centenario da veciña Olimpia Iglesias no día do seu aniversario, e diante da casa de dous veciños/as máis que cumpriron 100 anos dende 2018, tamén durante a pandemia, con distancia e medidas de seguridade sanitaria.

 

  • A asociación “Loiro a memoria” naceu durante a construción do museo, en tres antigas adegas da rúa das Quintas e deu pulo ademais a outras actividades como ximnasia ao aire libre, cine de verán, teatro e novos cursos de pandeireta e guitarra, incluso durante o verán de 2020.

 

  • Tamén xestionou proxectos para o pobo con financiamento do concello. Entre os executados: os canastros da Uxeira e o propio museo. Entre os pendentes: homenaxe a familia dun veciño que escribiu un libro de contos baseado na xente do pobo e homenaxe ás persoas que foron mestres/as en Loiro.

 

Manuel Fernández. Loiro. 14/01/2021. Fotos: Rosa Veiga
Manuel Fernández. Loiro. 14/01/2021. Fotos: Rosa Veiga

Manuelfdez1 529.27 KB

manuelfdez3 702.32 KB

Manuel Fernández - Loiro 529.27 KB

Manuel Fernández - Loiro 702.32 KB
Manuel Fernández. Loiro. 14/01/2021. Fotos: Rosa Veiga

CONTENT-CAT.1621368201

A “Queen” das redes sociais en Barbadás

07/01/2021

A “Queen” das redes sociais en Barbadás

Emprendemento en Barbadás

  • Cristina Giráldez Rodríguez trocou o seu pracer por escoller e mesturar prendas de vestir nun negocio que ten local na Valenzá e espazo virtual que non para de medrar.

 

  • Declárase moi fan da música do grupo “Queen” e convencida de que unha muller faise “raíña” ó vestir a súa roupa… así que o nome para a súas tendas (a física e a virtual) tiña que ser o esperado: “Queen&Co Moda

 

  • Define a súa roupa como “bohemia, espiritual, con texturas y colores combinable para ocasiones diferentes” e véndea dende 2018 na súa tenda. Para o espazo virtual, no que a competencia é “brutal”, localizou blogueiras/modelos con gustos semellantes aos seus, e con elas comezou a traballar para que vistan as súas prendas e as publiquen nas redes sociais.

 

  • Desde 2019 vestiron a súa roupa Cristina Silva de Cádiz, Macarena Silt de Sevilla , Nika Gomes Graça de Porto, Noemí da Costa Brava e algunha outra. Algunha delas conta con máis de cen mil seguidores en Instagram. Tamén Cristina fai de modelo para as súas redes e alí amosa as prendas máis rachadoras, ou as máis coloridas, ou as máis suaves e combinables.

 

  • A pandemia de 2020 permitiulle contar con tempo para poñer ó día a súa “web” da tenda e adaptala á venta en liña.  Moito do seu tempo o pasa agora empaquetando pedidos para Portugal, toda España e parte de Europa, onde espera medrar máis, cando mellore o sistema de envío.

 

  • “Trabajar así te ocupa 24 horas los siete días de la semana porque intento que cada pedido salga cuanto antes”, detalla.

 

  • E aínda lle queda tempo para pensar en ampliar a súa oferta de roupa e completala con calzado e elementos para decoración porque outra das súas afeccións é recuperar e reutilizar mobles e complementos vellos.

 

  • Na tenda da Valenzá, a maior parte dos mobles, lámpadas e complementos decorativos, estaban antes na casa do seu avó en Leiro e na de familiares de Cartelle, e agora fan que o local sexa un lugar acolledor e colorido, como a roupa que se pode atopar nela.
    Cristina de Queen&Co
    Cristina de Queen&Co Barbadás 22/12/2021. Foto Rosa Veiga

 

Cristina de Queen&Co 465.47 KB
Cristina de Queen&Co Barbadás 07/01/2021. Foto Rosa Veiga

Cristina de Queen&Co 418.94 KB
Cristina de Queen&Co Barbadás 22/12/2021. Foto Rosa Veiga

CONTENT-CAT.1621368201

Santi e Vicki son o “Savio” de Barbadás

28/12/2020

Santi e Vicki son o “Savio” de Barbadás

Emprendemento en Barbadás

  • Santiago Castro González y Vicky Álvarez Díaz fixeron unha mestura dos seus  nomes e saíulles “Savio”. Abriron o restaurante “A Cova do Savio” pouco antes de casarse en 2002, cando arredor do seu local apenas había casas, no tramo final da Valenzá.

 

  • Santi traballa en restauración dende os 17 anos. Comezou ca súa nai e un primo no bar-tapería “O falcón e o Sol” até que se desfixo a sociedade no ano 2002. No mesmo local abriu  o restaurante con Vicky, unha apaixonada da cociña, e un par de meses despois, casaron.

 

  • Xuntos comezaron seus achados gastronómicos naqueles bares que acompañaban as bebidas con “pinchos espectaculares”, habituais fora de Galicia hai máis de dez anos, e comezaron a facelo mesmo no seu.

 

  • Escolleron a cazola de polbo e gambas de Asturias, o rabo de touro de Salamanca… de Toledo trouxeron as ideas para a súa “orella á prancha” e o “cochifrito” (dados de porquiño fritido)… e moitos máis ós que engadirán, cando reabran, dous pratos a base de cervo (en tosta e fileteado á prancha). Tamén traballan con chuletóns de vaca “en pedra quente”, segundo o estilo que coñeceron en Portugal, de onde traen moitos dos seus produtos para acompañamento.

 

  • No seu traballo innovan porque pensan nos clientes que comen cada día no restaurante, durante todo o ano, para os que fan un menú diferente cada día e cada semana… pero tamén nas persoas que cada fin de semana queren probar as especialidades e tapas. E tamén por todos eles, e polos 6 traballadores e traballadoras do local,  decidiron pechar en setembro.

 

  • “Por el trabajo no me arriesgo a que se contagie nadie así que la decisión es abrir para trabajar al 100% cuando se pueda”, asegura Santi despois de abrir temporalmente en xuño de 2020 e  comprobar “que no tener terraza y el miedo al virus dieron un balance sin beneficio”. Agora fan plans por si ese momento chega en xaneiro de 2021.


O concurso como escaparate

  • Ambos os dous fan balance e destacan o concurso de pinchos de cada outono, como un “escaparate que da un impulso muy grande a la hostelería de A Valenzá”, y no que as suas tapas especiais foron premiadas dende 2016 até 2019: a “torre o Savio” con lombo, cabaciño, queixo de cabra e marmelo, a “piruleta do Savio” con solombo de porco envolto en tenreira, a “esencia do Savio” con solombo macerado 4 horas, a “arumes do Savio” con solombo de vaca.

 

  • “El mayor premio de los concursos es que vienen a probar los pinchos muchas personas que no venían antes y eso nos ayuda a descubrir lo que hacemos bien y que cosas tenemos que mejorar”, destaca Santi.

 

  • A oferta de pratos fora do menú diario, vai variando. “Antes de entrar en la carta, probamos como funciona cada plato entre los clientes”, nun proceso selectivo no que tamén están os pratos que só fan por encargo como paella ou cocido.

 

  • A innovación é continua, e está asegurada.
Santi e Vicki, de A Cova do Savio. Barbadás 23/12/2020. foto Rosa Veiga

Santi e Vicky de A Cova do Savio 242.59 KB

Santi e Vicki, da Cova do Savio. Barbadás 23/12/20. foto Rosa Veiga 426.42 KB
Santi e Vicki, da Cova do Savio. Barbadás 23/12/20. foto Rosa Veiga

CONTENT-CAT.1621368201

Non hai dúas sen tres… as mellizas Twins e unha máis

22/12/2020

Non hai dúas sen tres… as mellizas Twins e unha máis

Emprendemento en Barbadás

  • Presentar a Rosa María e a María José Gómez López non fará que os seus nomes soen a case ninguén e elas mesmas preséntanse como Rosi y Pepi. Entón si, moitos e moitas saberán así que falamos das irmás que viven na Valenzá e alí abriron sendas tendas de roupa de muller e home.

 

  • A tenda de roupa de home ten como cabeceira unha foto- mural, atribuída a Charles C. Ebbet, dos obreiros que traballaron en 1932 na construción do Rockefeller Center en Nova Iorque. “Escollémola porque nos representa como irmás que traballamos xuntas e loitamos por seguir adiante”, explica Rosi.

 

  • Na súa familia, o traballo independente é habitual: son netas da “Aurora dos Aguinchos”, en Lobios, que perdeu no encoro de Lindoso o seu café/bar/estanco/pensión… Os seus pais establecéronse nas Escorregas (entre A Valenzá e o núcleo de Barbadás) e parte dos sete fillos quedaron cerca.

 

  • Elas, mellizas, sempre traballaron xuntas. Fixérono nun centro comercial durante anos e cando tiveron que pensar noutro futuro fora dese traballo, acordaron seguir xuntas para abrir “Twins, tenda de bisutería e complementos”, tal como reza o letreiro orixinal, pero na realidade, na primeira tenda que abriron en 2014 teñen roupa de muller que triunfa entre clientas de 15 a 90 anos, segundo di Pepi con moito orgullo.

 

  • Gústalles traballar con trato directo cos veciños e veciñas  e, ofertan un servizo baixo demanda, así que se alguén non atopa o que quere na tenda, elas o buscan. Tamén na tenda de roupa de home que abriron en 2016, e na que traballan con moitas marcas, entre elas a local Dimotex.

 

  • “Na pandemia fixémonos conscientes do agarimo das persoas que nos coñecen porque veñen, mercan e vólcanse con nós e cas traballadoras das tendas”, agradece Pepi. Notaron “baixón” e tiveron que reorganizarse diante dos cambios repentinos, peche de provedores de roupa e bolsa… pero van seguir. E o seu agradecemento está no escaparate con un gran “Gracias”.

 

  • E parece que o emprendemento si que é tendencia familiar, pois Elma, unha terceira irmá, abriu tenda de lencería a poucos metros das “Twins”.

Rosi e Pepi na súa tenda Twins

CONTENT-CAT.1621368201

Castro Trail Barbadás: de “catro amigos” a centos, campo a través

14/12/2020

Castro Trail Barbadás: de “catro amigos” a centos, campo a través

Emprendemento en Barbadás

  • David Losada é unha das persoas que mellor coñece sendas, camiños, outeiros en moitos lugares de Galicia, e hai 5 anos acordou “con catro amigos” poñer o seu concello nos mapas galegos do campo a través.

 

  • No día a día conduce un camión de reparto e cada fin de semana participa en “trails” por toda Galicia e avanza na preparación do “Castro Trail” que organiza desde 2015 nos montes de Barbadás. No primeiro ano a saída foi de Sobrado do Bispo e foi cara “os castros” que fan raia co concello de Toén.

 

  • “Éramos catro amigos interesados nas carreiras campo a través e decidimos fundar un club para organizalas no concello de Barbadás”, explica. Os catro amigos eran Daniel, Castor, Fico e David, que agora preside o club “Castro Trail”. Levan organizadas  4 edicións da carreira, e pensan seguir con elas, tras a paréntese sen actividade provocada pola pandemia en 2020.

 

  • O club conta agora con 47 socias e socios federados de toda a provincia e de Pontevedra e a súa fórmula de 24 km de carreira ou 14 km de andaina funciona e ten melloras cada ano, para as 500 persoas que se inscriben. “Poñemos unha cota pechada tendo en conta ás persoas cas que podemos contar no equipo anual para atendelos avituallamentos, os cruces de sendeiros e os imprevistos”, engade.

 

  • O percorrido leva a tódolos e tódalas participantes por recunchos diferentes do concello coa idea de dalo a coñecer cunha actividade sa e divertida.

 

  • O “Castro Trail” saíu nos últimos anos dende campo de fútbol de Barbadás, para percorrer todo o concello, pasando pola zona do San Benito e o Tangaraño, Santa Uxía, Piñor, Sobrado, Loiro… e cada ano foi incorporando novidades para o goce dos participantes: música en directo a cargo de “La banda de Mazinger”, servizo de coidado e parque de xogos para os fillos e fillas  de participantes, bebidas, aperitivos e pinchos e uns trofeos que este ano serían obra do artista Tony Ferrer.

 

  • A proba de Barbadás celébrase cada ano en maio… menos en 2020. “Cando comezou a pandemia xa estaba o percorrido escollido, marcado, coas sinalizacións a punto, a publicidade, os premios… todo organizado e así queda todo, adiantado e conxelado, para 2021”, detalla David. De feito, aí está o cartel previsto para 2020, con corrección provisional para 2021 … se todo vai ben.

 

  • O club ten presenza, ademais, nun cento de probas de toda Galicia, Asturias e Portugal. A calidade en carreira dos homes e mulleres que o integran levounos xa a posicións destacadas como o subcampionato de España e Galicia, e boas clasificacións en moitos deles.

Cartel Castro Trail Xtreme 2021

CONTENT-CAT.1621368201

Volven no Nadal os deseños multiuso de “You are by Eva París”

07/12/2020

Volven no Nadal os deseños multiuso de “You are by Eva París”

Emprendemento en Barbadás

  • Eva Muñoz tivo que aparcar a súa actividade artesanal durante una par de anos, e agora os seus complementos e prendas de roupa, sempre versátiles, volven neste Nadal nos seus espazos virtuais, porque nas feiras aínda non é posible.

 

  • O seu estudo de Piñor e as redes sociais están cheos de rosas de coiro e serraxe, porque esa flor é “sencilla y elegante” a un tempo, igual que a cala. “Para los complementos trabajo mucho con las manos y con cuero que me da muy buen resultado para hacer rosas;  con la cala sigo intentándolo, pero aún no conseguí lo que quiero sin usar maquinaria”, relata.

 

  • Os complementos que levan rosas teñen nomes dobres ou triplos, polos múltiples usos que permiten, así nas súas coleccións hai un colar/cinto/pulseira, un chaveiro/pulseira e tamén marca-páxinas, aneis, un gorro/bufanda reversible, bolsos/mochilas variados… 

 

  • As prendas de roupa tamén son para poñer de xeitos diferentes: blusón/vestido/pantalón, capa reversible … e saen do seu taller tras escoller teas de diferentes cores e estampados.

 

  • Con tanta diversidade de pezas, é lóxico que despertaran interese tanto en tendas de roupa de deseño, como en librerías ou xoierías…até que deixou de ir ás feiras e se adicou so ós encargos persoais.

 

Arte para desenvolvemento persoal

 

  • Antes de artesá, Eva foi “líder de grupos” de trabajo en una empresa multinacional. A súa derradeira viaxe nese traballo foi en 2012 a París, e á volta comezou un proceso que a levou a afondar no que traballara antes para outros, pero agora tamén para si mesma.

 

  • “No tenía claro lo que quería hacer, pero me sentí liberada y ya conocí en mi trabajo anterior la fuerza que puede tener una persona para motivar, así que me formé como entrenadora con asociaciones de referencia en España y Europa”.

 

  • En 2014 comezou a elaborar pezas artesanalmente, a partires da súa vella afección a facerse as súas propias prendas de roupa. “Una prenda no te hace mejor pero sí te hace sentir mejor, te hace ser tu mejor versión”, e transformou esa crenza en lema do seu traballo.

 

  • Dende a súa casa/obradoiro de Piñor, prepara a volta ás redes sociais nesta Nadal 2020. Comezará coa posta a punto da páxina web para potenciar os complementos que xa a identifican, e a maiores un par de prendas de roupa e dous bolsos de novo deseño que renovarán a súa colección.

 

  • As feiras… con máis calma, e pendentes da pandemia. “Me gustaría poder volver a participar en el Salón Internacional del Caballo de 2021 en Sevilla, y en mi favorita que es la del Mercado da Estrela, en Santiago de Compostela, también el próximo año”, concreta.

 

  • Versátil como as súas pezas e, da pulo a proxectos escolares, nos que os e as  estudantes aprenden a falar e vivir en igualdade, con espírito mediador. Neste curso, por exemplo, participaron nun dos debates televisivos da serie “HIT”.  Tamén é voz do programa “La ciencia es femenino” na emisora comunitaria Cuac FM e impulsora de actividades para apoiar a colectivos contra a violencia de xénero, entre outras.

 

Eva Muñoz no seu taller 339.96 KB

Eva Muñoz no seu talle 339.96 KB

Taller de Eva Muñoz "You are by Eva París" 298.09 KB
Taller de Eva Muñoz "You are by Eva París"

CONTENT-CAT.1621368201

Pablo ten un soño: unha escola-obradoiro de música

04/12/2020

Pablo ten un soño: unha escola-obradoiro de música

Emprendemento en Barbadás

  • Pablo Martínez é músico, compositor, profesor, director de bandas, lutier, investigador… e todo todo arredor dos instrumentos musicais das bandas de gaitas. Soña con aunar toda a súa experiencia nun proxecto de escola-obradoiro de música, canto e baile tradicional…en Barbadás, onde naceu e vive.

 

  • Explica que Sobrado do Bispo é o berce de todo o movemento musical con bandas de gaitas do concello de Barbadás. Puido xurdir con “Ruque”, un retornado de Cuba que deu pulo as bandas de gaitas, nas que sigue o seu fillo Manolo “o do Ruque”.

(máis…)

Pablo Martínez 334.23 KB

CONTENT-CAT.1621368201

Será unha terceira vez… o Gato con Botas?

30/11/2020

Será unha terceira vez… o Gato con Botas?

Emprendemento en Barbadás

  • Cristina Arias Noia e Eva Losada Fernández coñécense dende a infancia vivida en Pereiro de Aguiar, onde compartiron vecindade e colexio, e despois, en Ourense, os estudos universitarios.

 

  • As dúas  graduaronse en Traballo Social e parte da súa vida laboral transcorría entre rapaces en risco de exclusión social no caso de Cristina, e para Eva, no mundo da animación cultural.

(máis…)

CONTENT-CAT.1621368201

“Marabú” é marca de carne e rallyes

26/11/2020

“Marabú” é marca de carne e rallyes

Emprendemento en Barbadás

  • Se dicimos Juan Carlos Villanueva Fernández, todos miran cara esquerda e dereita… na procura do aludido…Se dicimos Marabú, a cousa cambia. Marabú é fillo, neto e bisneto de Barbadás e do seu bisavó materno herdou o alcume que xa leva tamén o seu fillo.

 

  • É fillo de rianxeira e de carniceiro . A nai vendía rosquillas nun pequeno local do barrio da Carballeira, xa na cidade de Ourense. Nese mesmo local, Marabú ten a carnicería. Pero a súa vida leva varios capítulos e hai que contala partillada.

(máis…)

imaxe marabu 408.26 KB

imaxe marabu JPEG [408 KB]

CONTENT-CAT.1621368201

A “Estrella” dos pementos de Barbadás

22/11/2020

A “Estrella” dos pementos de Barbadás

Emprendemento en Barbadás

  • Nos barrios de A Cal, Fornos, Rosario e Regueiro levan alomenos 50 anos co cultivo, selección e transmisión de sementes e traballos dunha horta moi variada, propia de Barbadás.

 

  • Os pais e os sogros de Estrella Freire eran “rianxeiros” como ela. A nai, Dolores de A Cal e o pai Jesús “o canario” de Fornos, deixáronlle un oficio e todo tipo de sementes. Con eles aprendeu a cultivar e vender pementos, remolachas, leitugas, tomates, cebolas brancas, ceboletas… E o seu pai xa aprendera ca súa nai e tías.

(máis…)

Estrella de Barbadás 505.11 KB
Estrella de Barbadás no seu invernadoiro

Recolecta, pementos, cebolas 570.98 KB
Colleita

Sementes 327.31 KB
Semente

CONTENT-CAT.1621368201

Entre flores e eventos… pasa a vida de Arturo

18/11/2020

Entre flores e eventos… pasa a vida de Arturo

Emprendemento en Barbadás

  • Arturo Varela é un emprendedor de Chantada que buscou na Valenzá o mesmo que tivo na súa infancia: “un pobo no que eu coñecía e axudaba a todos e todos me coñecían e axudaban a min”.

 

  • Abriu a funeraria Ourense en 2013 no lugar que xa coñecía dos seus anos mozos, cando xogou no equipo de Baloncesto de Barbadás. “Un tempo despois, cando quixen abrir un negocio, pensei en facelo aquí mesmo e pareceume que bares xa había moitos así que formeime para o traballo de funerario”… e está convencido de ter acertado.

 

(máis…)

CONTENT-CAT.1621368201

CONTENT-CAT.1621368201